На 19 мај 2026, во х. Солун во Скопје, се одржа работилницата „Спроведување на Планот за институционален развој“ со претставници од клучните институции вклучени во управувањето со поплави.

Работилницата, како дел од Активност 2, се одржа со цел да поттикне структурирана и партиципативна дискусија помеѓу релевантните институции и засегнати страни за да го зајакне меѓуинституционалното координирање и појаснување на институционалните мандати и одговорности, да го подобри разбирањето на меѓузависностите помеѓу законодавните, техничките, институционалните и оперативните активности, и да поттикне сопственост и активно учество од сите институции.

Низ сеопфатна дискусија, експертот Тони Поповски го претстави Планот за институционален развој (ПИР), кој претставува сеопфатен план за усогласување на системите за управување со ризици од поплави во Северна Македонија, подготвен според Директивата на ЕУ за поплави (2007/60/ЕЗ), а во очекување на полноправно членство во ЕУ и зголемување на отпорноста на климатските промени.

Планот опфаќа целосен пристап кон:

• институционално зајакнување преку подобрување на организациските структури, човечките капацитети и меѓуинституционалните механизми за координација неопходни за ефикасно управување со ризици од поплави;
• правна хармонизација преку усогласување на националното законодавство со барањата на Директивата на ЕУ за поплави и поширокото законодавство на ЕУ за води, обезбедувајќи јасни мандати и механизми за усогласеност;
• вклучување на јавноста преку поттикнување на инклузивно учество на засегнатите страни, подигање на свеста за ризиците од поплави и овластување на локалните заедници да учествуваат во планирањето за намалување на ризиците; и
• подобрувања во управувањето со податоци преку развој на интероперабилни, транспарентни и достапни информациски системи на национално и општинско ниво, овозможувајќи донесување одлуки засновани на докази, навремена комуникација за опасностите и ризиците од поплави и развој на ефикасен и ефективен систем за рано предупредување.

Планот се придржува до следните основни принципи кои се неопходни за ефикасно и одржливо управување со ризици од поплави:

• нагласува меѓуинституционална соработка преку поттикнување на структурирана координација меѓу националните институции, регионалните тела и локалните самоуправи за да се обезбеди дека проценките на ризикот од поплави, планирањето и мерките за одговор се кохерентни, интегрирани и меѓусебно се надополнуваат;
• промовира транспарентност преку обезбедување дека податоците, одлуките и процесите на планирање поврзани со ризиците од поплави се јавно достапни и јасно соопштени, со што се зголемува одговорноста и довербата меѓу институциите и јавноста;
• поддржува планирање базирано на наука преку засновање на сите проценки на опасностите од поплави, мапирање на ризици и стратегии за ублажување на најдобрите достапни хидролошки, климатолошки и геопросторни податоци и преку усвојување на методологии и алатки компатибилни со ЕУ;
• го поттикнува учеството на јавноста преку активно вклучување на заедниците, организациите на граѓанското општество и други засегнати страни во подготовката и спроведувањето на плановите за управување со ризици од поплави, препознавајќи ја вредноста на локалното знаење и важноста на социјално инклузивното донесување одлуки; и
• е посветена на градење отпорност преку промовирање долгорочни, адаптивни мерки како што се решенија базирани на природата, планирање на користењето на земјиштето засновано на ризик и системи за рано предупредување, кои ги намалуваат ранливостите, го подобруваат адаптивниот капацитет и го подготвуваат општеството подобро да издржи и да се опорави од настани поврзани со поплави.

ПИР е структуриран околу десет клучни компоненти, почнувајќи со јасно мапирање на институционалните улоги и воспоставување механизми за координација што ќе обезбедат усогласување меѓу министерствата, другите национални институции и агенции, општините и другите засегнати страни.

Препознавајќи ги моменталните празнини во организациските ресурси и капацитетот, планот ги истакнува целните мерки за градење институционални компетенции преку обука, регрутирање и техничка поддршка. Исто така, се осврнува на итната потреба за робусна правна и регулаторна средина што го хармонизира националното законодавство со законодавството на ЕУ, овозможувајќи доследна примена на политиките за ризик од поплави и спроведување на сите нивоа на власт.

Подеднакво важни се и одредбите за подобрено управување со податоци и јавен пристап до информации поврзани со поплави. Планот предвидува развој на централизиран национален информативен систем за ризик од поплави, подобрени протоколи за споделување податоци и транспарентни алатки за комуникација за да се обезбеди дека и институциите и граѓаните можат да донесуваат информирани одлуки. Планот, исто така, става силен акцент на инклузивното вклучување на јавноста, осигурувајќи дека граѓаните, граѓанското општество и ранливите групи не само што се информирани, туку и активно вклучени во планирањето и подготвеноста за ризици од поплави.

Механизмите за следење и евалуација се интегрирани низ целиот план за да се следи напредокот, да се обезбеди одговорност и да се овозможи адаптивно управување. Повеќегодишната мапа на патот за имплементација, усогласена со целите за пристапување кон ЕУ и националните развојни приоритети, обезбедува јасни пресвртници и одговорности.

ПИР претставува стратешка инвестиција во институционалната трансформација, управувањето со ризиците и општествената отпорност, поставувајќи ги темелите за побезбедна и поподготвена за климатски промени Северна Македонија.

Проектот „Унапредување на имплементацијата на Директивата за поплави на ЕУ преку хармонизација на националното законодавство и подготовка на планови за управување со ризикот од поплави“ е поддржан од Европската Унија и кофинансиран со средства од буџетот на Република Северна Македонија, за крајниот корисник Министерство за животна средина и просторно планирање.